Naar hoofdinhoud Naar navigatie
DATAGROW KENNISBANK

Kan AI het werk van data-analisten verminderen?

Bekijk cases en blogs
Handen van een data-analist en een robotarm houden samen een vergrootglas boven een staafdiagram op een bureau
Data en business verbinden
Informatie die aansluit op uw organisatie
Van vraagstuk naar bruikbaar inzicht

AI kan een deel van het werk van data-analisten overnemen, vooral terugkerende taken zoals het opschonen van data, het schrijven van standaardquery’s en het beantwoorden van simpele ad-hocvragen. Het vervangt de analist niet. Interpretatie, duiding en verantwoording blijven mensenwerk, en AI is maar zo betrouwbaar als de data en definities eronder.

Voor een afdelingshoofd of programmamanager is de vraag dus niet of AI het analistenwerk verandert, maar welk deel van dat werk verschuift en wat dat vraagt van je informatievoorziening. Hieronder lees je per vraag waar de grenzen liggen.

Welke analisttaken neemt AI nu al over?

AI neemt nu vooral repetitieve, goed afgebakende taken over: code en query’s genereren, data opschonen, standaardvisualisaties bouwen en eenvoudige vragen in gewone taal beantwoorden. Het gaat om taken waar de regels duidelijk zijn en het resultaat snel te controleren is.

In de praktijk zie je AI vooral terug op deze plekken:

  • Het schrijven van SQL, DAX of Python op basis van een beschrijving in gewone taal
  • Het samenvatten van rapporten en het genereren van eerste conceptteksten bij cijfers
  • Het voorstellen van visualisaties en het opzetten van een eerste dashboardpagina
  • Het beantwoorden van simpele vragen als “wat was de omzet vorige maand?”

Tools als Copilot in Power BI laten zien hoe dit eruitziet. Lees ook hoe dashboarding met AI in Power BI in de praktijk werkt. Let wel op: AI levert een eerste versie, geen eindproduct. Iemand moet nog steeds nagaan of de query de juiste vraag beantwoordt.

Welke delen van het analistenwerk blijven mensenwerk?

Mensenwerk blijft alles waarvoor oordeelsvermogen en kennis van de organisatie nodig zijn: de businessvraag scherp krijgen, definities afstemmen, uitkomsten duiden en adviseren. Een analist beoordeelt of een cijfer logisch is en wat het betekent voor een besluit. AI rekent, maar draagt geen verantwoordelijkheid.

Denk aan een bezettingsgraad van 48%. Dat cijfer zegt niets zonder context. Is dit laag ten opzichte van het huisvestingsbeleid? Past het bij de verwachte groei? Spelen contractuele afspraken mee? Die duiding vraagt kennis van het domein en van de organisatie.

Ook stakeholdermanagement blijft bij de analist. Als twee afdelingen verschillende cijfers hanteren voor dezelfde KPI, lost geen model dat op. Iemand moet aan tafel zitten, de verschillen bespreken en een definitie laten vaststellen.

Waarom levert AI onbetrouwbare uitkomsten op rommelige data?

AI levert onbetrouwbare uitkomsten op rommelige data omdat het model niet weet welke bron klopt of welke definitie geldt. Het geeft toch een antwoord, en dat klinkt overtuigend. Verschillende definities, tegenstrijdige documenten en ontbrekende context leiden tot antwoorden die goed lijken maar inhoudelijk niet kloppen.

Een voorbeeld: bezettingsgraad kan het percentage gereserveerde werkplekken zijn, het percentage daadwerkelijk gebruikte werkplekken of het percentage bezette vierkante meters. Stel je AI die vraag zonder vastgelegde definitie, dan kiest het zelf een berekening. De volgende keer kan dat een andere zijn.

Voor AI-ready data zijn drie dingen nodig:

  1. Toegankelijke bronnen die technisch ontsloten zijn
  2. Eenduidige definities van KPI’s en begrippen
  3. Duidelijkheid over welke bron leidend is bij tegenstrijdige informatie

Dit is geen technisch detail. Het bepaalt of je de uitkomsten kunt gebruiken om een besluit te verantwoorden.

Hoe verandert de rol van de data-analist door AI?

De rol van de data-analist verschuift van het zelf produceren van analyses naar het sturen, controleren en duiden ervan. De analist besteedt minder tijd aan handwerk en meer aan het scherp krijgen van de vraag, het bewaken van definities en het vertalen van uitkomsten naar een advies.

Concreet krijgt de analist er taken bij die minder zichtbaar zijn maar belangrijker worden:

  • Definities en bedrijfsregels vastleggen zodat AI ze consistent toepast
  • Antwoorden van AI controleren op bron, juistheid en impact
  • Businessleiders helpen met het formuleren van de vraag achter de vraag
  • Governance bewaken: wie mag welke data zien en gebruiken

Deze verschuiving vraagt ook andere vaardigheden. Domeinkennis en communicatie worden even belangrijk als technische kennis. Een analist die alleen query’s schrijft, is het meest kwetsbaar. Een analist die de organisatie begrijpt en de uitkomsten kan verantwoorden, wordt waardevoller.

Betekent AI minder analisten of juist meer capaciteit?

AI betekent in de eerste plaats meer capaciteit, niet automatisch minder analisten. Wie terugkerende ad-hocvragen automatiseert, houdt tijd over voor werk dat nu blijft liggen. Of dat leidt tot minder formatie is een keuze van de organisatie, geen vanzelfsprekend gevolg van de technologie.

Veel BI-teams hebben beperkte capaciteit en een wachtrij met vragen. Als een deel van die vragen via self-service AI beantwoord kan worden, krijgt het team ruimte voor lastigere analyses, kwaliteitsbewaking en nieuwe toepassingen.

Eerlijk gezegd is er nog weinig onafhankelijk onderzoek dat een eenduidig antwoord geeft op de vraag wat dit voor de totale werkgelegenheid betekent. Wees daarom voorzichtig met cijfers over besparingen die uit commerciële bronnen komen. Kijk liever naar je eigen situatie: hoeveel tijd gaat nu naar herhaalde vragen, en wat zou je met die tijd doen?

Hoe zet je AI verantwoord in binnen BI?

Je zet AI verantwoord in door klein te beginnen met één concrete usecase, eerst definities en databronnen op orde te brengen en antwoorden altijd herleidbaar te maken naar de bron. Zo kun je een uitkomst controleren en verantwoorden, in plaats van erop te vertrouwen.

Een werkbare aanpak in vier stappen:

  1. Kies een concreet bedrijfsprobleem. Een brede AI-toepassing voor alle afdelingen maakt het moeilijk om waarde aan te tonen.
  2. Leg definities vast. Bepaal welke berekening bij welke KPI hoort en wie daarover beslist.
  3. Maak antwoorden herleidbaar. Gebruikers moeten kunnen zien welke bron en welke definitie zijn gebruikt.
  4. Houd menselijke controle. Laat analisten of domeinexperts uitkomsten toetsen, zeker bij besluiten met financiële of maatschappelijke impact.

Betrek ook je interne data- en IT-team vanaf het begin. Zij bewaken architectuur, security en privacy. AI die buiten hen om wordt ingezet, levert later problemen op. Bouw voort op de bestaande omgeving, zoals Microsoft Fabric, Azure, Power BI of Databricks, in plaats van een nieuw platform te forceren.

Hoe DataGrow helpt met AI in data-analyse

DataGrow bouwt de laag tussen je data en AI, zodat medewerkers vragen in gewone taal kunnen stellen en antwoorden krijgen die kloppen en herleidbaar zijn. We beginnen bij de businessvraag en het besluit dat erachter zit, niet bij de tool. Daarna werken we samen met je eigen data- en IT-team binnen de bestaande omgeving.

Met Talking to Your Data doen we onder meer het volgende:

  • Relevante databronnen en documenten ontsluiten, zodat gestructureerde en ongestructureerde informatie samenkomen
  • Definities op één lijn brengen en vastleggen in een contextlaag
  • Bedrijfs- en domeinkennis toevoegen, zodat cijfers niet alleen worden gerapporteerd maar ook geduid
  • Antwoorden controleerbaar maken, met zicht op bron, zekerheid en impact
  • Voortbouwen op je bestaande dataomgeving, zoals Fabric, Azure, Power BI en Databricks

Het resultaat: medewerkers krijgen sneller antwoord op terugkerende vragen, je analisten houden tijd over voor werk dat echt expertise vraagt en beslissingen rusten op dezelfde betrouwbare informatie. We starten met een gratis usecaseworkshop, zodat je niet investeert in de verkeerde pilot. Bekijk onze expertise of neem contact op om te bespreken welke vraag jij betrouwbaar beantwoord wilt zien.

Veelgestelde vragen

Hoe begin ik als afdelingshoofd met AI in data-analyse zonder meteen een groot project op te zetten?

Begin met één afgebakende usecase waar nu veel terugkerende vragen over binnenkomen, bijvoorbeeld een standaardrapportage of een vaste set ad-hocvragen. Inventariseer eerst welke vragen je analisten het vaakst krijgen en welke definities daarbij horen. Test vervolgens met een kleine groep gebruikers of de antwoorden kloppen en herleidbaar zijn voordat je opschaalt. Een korte usecaseworkshop helpt om de juiste pilot te kiezen.

Hoe controleer ik of een antwoord van AI op mijn data ook echt klopt?

Vraag altijd om de bron en de gebruikte definitie, en vergelijk het antwoord steekproefsgewijs met een bestaand, gevalideerd rapport of een handmatige berekening. Stel dezelfde vraag op verschillende momenten en kijk of je hetzelfde antwoord krijgt; verschillen wijzen vaak op een ontbrekende definitie. Laat bij besluiten met grote impact een analist of domeinexpert de uitkomst toetsen voordat je ernaar handelt.

Wat moet ik doen als twee afdelingen verschillende definities van dezelfde KPI gebruiken?

Los dit op voordat je AI erop loslaat, want het model kiest anders zelf een berekening. Breng de betrokken afdelingen bij elkaar, leg de verschillen naast elkaar en laat een eigenaar één leidende definitie vaststellen. Documenteer die definitie op een centrale plek, zoals een contextlaag of datacatalogus, zodat zowel mensen als AI dezelfde regels toepassen.

Welke vaardigheden moeten mijn analisten ontwikkelen nu AI een deel van het handwerk overneemt?

Domeinkennis, communicatie en het kunnen beoordelen van uitkomsten worden minstens zo belangrijk als technische vaardigheden. Analisten moeten leren om de vraag achter de vraag te achterhalen, definities te beheren en AI-antwoorden kritisch te toetsen. Investeer daarnaast in basiskennis over governance en prompting, zodat ze AI gericht kunnen sturen in plaats van blind te vertrouwen.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij het inzetten van AI in BI?

De meest voorkomende fouten zijn beginnen bij de tool in plaats van bij de businessvraag, een brede toepassing voor alle afdelingen lanceren en definities niet vastleggen. Ook wordt vaak vergeten het interne data- en IT-team vanaf het begin te betrekken, waardoor security- en privacyproblemen later alsnog opduiken. Voorkom dit door klein te starten, de bestaande omgeving te benutten en menselijke controle in te richten.

Hoe meet ik of AI mijn BI-team daadwerkelijk tijd oplevert?

Meet vooraf hoeveel tijd je team besteedt aan herhaalde ad-hocvragen en hoe lang de wachtrij is. Vergelijk dat na een paar maanden met het aantal vragen dat via self-service is beantwoord en de tijd die vrijkomt voor complexere analyses. Let ook op kwaliteit: zijn er minder correcties nodig en vertrouwen gebruikers de cijfers meer? Zo baseer je je businesscase op je eigen situatie in plaats van op cijfers van leveranciers.

Moet ik een nieuw platform aanschaffen om AI op mijn data te kunnen gebruiken?

Meestal niet. Het is verstandiger om voort te bouwen op de omgeving die je al hebt, zoals Microsoft Fabric, Azure, Power BI of Databricks. Kijk eerst of je bronnen technisch ontsloten zijn, of definities eenduidig zijn vastgelegd en welke bron leidend is bij tegenstrijdige informatie. Pas als daaruit blijkt dat de bestaande omgeving echt tekortschiet, is het zinvol om over aanvullende tooling na te denken.

Gerelateerde artikelen

Terug naar de kennisbank
VAN KENNIS NAAR RESULTAAT

Haal meer waarde uit uw data

Bespreek uw informatievraagstuk met DataGrow en ontdek welke vervolgstap past bij uw organisatie.

Neem contact op