Naar hoofdinhoud Naar navigatie
DATAGROW KENNISBANK

Hoe kun je met Databricks Genie vragen stellen aan je data?

Bekijk cases en blogs
Data-analist stelt een vraag aan een archiefkast vol ordners, waarvan er één zacht oplicht, op een Utrechts kantoor.
Data en business verbinden
Informatie die aansluit op uw organisatie
Van vraagstuk naar bruikbaar inzicht

Met Databricks Genie stel je vragen aan je data door een Genie space in te richten met de juiste tabellen, definities en voorbeeldvragen. Daarna typ je een vraag in gewone taal en vertaalt Genie die naar een SQL-query op je governed data. Zo krijg je een antwoord zonder dat je eerst een analist hoeft te benaderen.

De kwaliteit van het antwoord hangt vooral af van de voorbereiding: heldere definities, goed beheerde data en een afgebakend domein. Hieronder lees je wat er nodig is, hoe je dit inricht en waar de grenzen liggen.

Wat is nodig voordat Genie betrouwbare antwoorden geeft?

Genie geeft pas betrouwbare antwoorden als de onderliggende data goed gemodelleerd, beschreven en beheerd is. Dat betekent: duidelijke tabellen, eenduidige KPI-definities en toegangsrechten die kloppen. Het taalmodel is niet het zwakste punt. De data eronder bepaalt of het antwoord klopt.

Genie werkt binnen Databricks op data die in Unity Catalog staat. Unity Catalog is de beheerlaag van Databricks voor tabellen, rechten en herkomst van gegevens. Een gebruiker ziet via Genie alleen wat die persoon ook mag zien. Dat maakt Genie geschikt voor organisaties met strenge eisen aan toegang en privacy.

Check vooraf deze punten:

  • De relevante data staat in Unity Catalog en is voldoende actueel.
  • Kolommen hebben begrijpelijke namen en beschrijvingen.
  • Voor elke KPI is vastgelegd hoe die wordt berekend en wie de definitie onderhoudt.
  • Relaties tussen tabellen zijn duidelijk, bijvoorbeeld via sleutels.
  • Rechten zijn ingericht per team of rol.

Zonder die basis krijg je antwoorden die overtuigend klinken maar niet kloppen. Dat risico is het grootst wanneer twee afdelingen hetzelfde begrip anders berekenen. Los dat eerst op, anders verplaats je de discussie alleen naar een chatvenster.

Hoe richt je een Genie space in?

Een Genie space is een afgebakende werkomgeving waarin je Genie koppelt aan een beperkte set tabellen en context. Je richt die in door tabellen te selecteren, instructies en voorbeeldvragen toe te voegen en het geheel te testen met echte vragen van gebruikers.

Werk in deze volgorde:

  1. Kies één businessvraag of domein. Bijvoorbeeld contractkosten per locatie of storingen per maand. Een kleine ruimte levert betere antwoorden dan één space voor de hele organisatie.
  2. Selecteer alleen de tabellen die nodig zijn. Meer tabellen betekent meer kans dat Genie de verkeerde kiest.
  3. Voeg beschrijvingen toe aan tabellen en kolommen. Leg uit wat een kolom betekent, in welke eenheid die staat en welke waarden voorkomen.
  4. Schrijf algemene instructies. Denk aan het standaardboekjaar, hoe je omzet definieert of welke statussen je uitsluit.
  5. Voeg voorbeeldvragen met bijbehorende SQL toe. Dit leert Genie hoe jouw organisatie een vraag vertaalt naar een berekening.
  6. Test met echte vragen. Laat gebruikers uit de business de vragen stellen die ze normaal aan een analist zouden voorleggen.

Betrek hierbij zowel de businesseigenaar als het data- of BI-team. De business weet wat een definitie moet betekenen. Het technische team weet hoe die in de data zit.

Hoe vertaalt Genie een vraag naar een antwoord?

Genie zet een vraag in natuurlijke taal om naar een SQL-query, voert die uit op de gekoppelde tabellen en toont het resultaat als tabel of grafiek. Het model gebruikt daarvoor de tabelstructuur, beschrijvingen, instructies en voorbeeldvragen uit de Genie space als context.

Het proces verloopt in grote lijnen zo. Je stelt een vraag. Genie bepaalt welke tabellen en kolommen relevant zijn. Het genereert een query, voert die uit en geeft het resultaat terug. Bij onduidelijke vragen kan Genie om verduidelijking vragen. Je kunt de gebruikte SQL zelf bekijken en nagaan wat er is berekend.

Dat laatste is belangrijk. Genie is geen black box als je de query leest. Een gebruiker die geen SQL kent, heeft daar weinig aan. Voor een analist of data-eigenaar is het wel het snelste middel om een antwoord te beoordelen.

Hoe formuleer je vragen die goede antwoorden opleveren?

Goede vragen aan Genie zijn specifiek, bevatten een periode en gebruiken termen die in de Genie space zijn gedefinieerd. Hoe preciezer de vraag, hoe kleiner de kans op een verkeerde interpretatie. Vaag taalgebruik leidt tot vage of onjuiste antwoorden.

Vergelijk deze twee vragen:

  • Vaag: “Hoe gaat het met de kosten?”
  • Specifiek: “Wat waren de onderhoudskosten per locatie in het eerste kwartaal van 2026, vergeleken met hetzelfde kwartaal vorig jaar?”

De tweede vraag noemt het meetpunt, de uitsplitsing, de periode en de vergelijking. Genie hoeft minder te raden.

Een paar praktische regels:

  • Noem de periode expliciet.
  • Gebruik dezelfde begrippen als in de definities van de space.
  • Stel één vraag tegelijk en bouw door met vervolgvragen.
  • Vraag bij een onverwacht resultaat door op de gebruikte filters.

Verzamel ook de vragen die vaak terugkomen. Die zijn de beste kandidaten voor voorbeeldvragen in de space.

Hoe controleer je of Genie het juiste antwoord geeft?

Je controleert een Genie-antwoord door de gegenereerde SQL te bekijken, het resultaat te vergelijken met een bekend cijfer en kritische vragen terug te leggen bij de data-eigenaar. Vertrouw nooit blind op één antwoord, zeker niet bij besluiten die je moet kunnen verantwoorden.

Een bruikbare controleroutine bestaat uit drie stappen:

  1. Leg een vraag voor waarvan je het antwoord al kent. Komt Genie op hetzelfde cijfer uit als je bestaande rapportage, dan is dat een eerste signaal.
  2. Lees de query. Zijn de juiste tabellen, filters en periodes gebruikt?
  3. Markeer goedgekeurde antwoorden. Zo bouw je een set vragen op waarvan je weet dat ze kloppen, en gebruik je die om de space te blijven testen.

Let ook op herleidbaarheid. Een antwoord dat je niet kunt terugvoeren op een bron, is lastig te verdedigen in een bestuurlijk overleg. Door Unity Catalog kun je zien waar data vandaan komt en wie er toegang toe heeft. Maak er een vast onderdeel van het beheer van: wijzigt een definitie, dan moet de Genie space mee.

Wat is het verschil tussen Genie en Power BI?

Genie beantwoordt losse vragen in natuurlijke taal op governed data in Databricks. Power BI toont vooraf ontworpen dashboards en rapporten voor terugkerende sturing. Genie is geschikt voor ad-hocvragen. Power BI past beter bij vaste KPI-sets die veel mensen op dezelfde manier moeten zien.

De twee sluiten elkaar niet uit. Een dashboard geeft een gedeeld beeld en een vaste lay-out. Genie vult dat aan wanneer iemand een vraag heeft die het dashboard niet beantwoordt, zonder dat daar meteen een nieuwe rapportage voor nodig is.

  • Genie: flexibel, vraaggestuurd, ideaal voor verkennen en snelle vervolgvragen.
  • Power BI: gestructureerd, vormgegeven, geschikt voor periodieke verantwoording en brede verspreiding.

Databricks heeft daarnaast eigen dashboards, zodat je ook binnen het platform kunt visualiseren. Welke combinatie past, hangt af van je bestaande omgeving en wie de informatie gebruikt. Meer over de rol van AI bij dashboards lees je in dit artikel over Power BI-dashboarding met AI.

Wanneer is Genie niet de juiste oplossing?

Genie is niet geschikt wanneer de onderliggende data versnipperd of slecht gedefinieerd is, wanneer je zeer complexe berekeningen nodig hebt of wanneer een breed publiek altijd exact dezelfde vaste cijfers moet zien. In die gevallen levert een goed ontworpen rapportage meer zekerheid.

Let op deze situaties:

  • Data staat buiten Databricks. Genie werkt op data in het platform. Staat de informatie in losse systemen of spreadsheets, dan moet die eerst worden samengebracht.
  • Definities zijn nog niet afgestemd. Verschillen tussen afdelingen worden door Genie niet opgelost, ze worden zichtbaar gemaakt.
  • De vraag vraagt om beoordeling, niet om een cijfer. Genie rekent op data. Interpretatie met bedrijfskennis blijft mensenwerk.
  • Ongestructureerde bronnen zijn nodig. Contracten of beleidsdocumenten vragen om een aanpak die verder gaat dan tabellen bevragen.

Begin daarom klein. Kies één usecase waarvoor medewerkers nu veel tijd kwijt zijn aan het verzamelen van informatie. Je hoeft niet eerst alle data perfect te maken, alleen de data en definities die voor die ene usecase nodig zijn.

Hoe DataGrow helpt met vragen stellen aan je data

Een Genie space werkt pas goed als de businessvraag, de definities en de technische omgeving op elkaar aansluiten. Daar zit de uitdaging voor veel organisaties. DataGrow werkt tussen business en IT en bouwt voort op het Databricks-platform en het team dat je al hebt.

Dit doet DataGrow concreet:

  • We beginnen bij de vraag waarop je wilt sturen, niet bij de tool.
  • We brengen KPI-definities met business en domeinexperts op één lijn.
  • We ontsluiten de relevante bronnen en richten de context in waar Genie op leunt.
  • We zorgen dat antwoorden controleerbaar en herleidbaar zijn naar de onderliggende data.
  • We werken samen met je data- en IT-team, zonder het te vervangen.

Wil je weten of Genie past bij jouw situatie? Bekijk onze expertise of plan een gesprek via de contactpagina. We bepalen samen met jou welke usecase zich leent voor een eerste pilot.

Veelgestelde vragen

Hoe begin ik met een eerste Genie space als ik nog geen ervaring heb met Databricks Genie?

Kies één afgebakende usecase waarvoor medewerkers nu veel tijd kwijt zijn aan het opzoeken van cijfers, bijvoorbeeld storingen per maand of contractkosten per locatie. Selecteer maximaal vijf tot tien relevante tabellen in Unity Catalog, voeg beschrijvingen toe en schrijf een handvol voorbeeldvragen met SQL. Laat vervolgens twee of drie businessgebruikers de space testen met echte vragen en verbeter de instructies op basis van hun feedback.

Wat moet ik doen als Genie een onjuist of onverwacht antwoord geeft?

Bekijk eerst de gegenereerde SQL om te zien welke tabellen, filters en periodes zijn gebruikt. Ligt de oorzaak in een ontbrekende definitie of een dubbelzinnige kolomnaam, pas dan de beschrijvingen of algemene instructies aan. Voeg daarnaast de gecorrigeerde vraag met de juiste SQL toe als voorbeeldvraag, zodat Genie de volgende keer dezelfde interpretatie volgt.

Hoeveel tabellen en voorbeeldvragen moet ik in een Genie space opnemen?

Houd de space klein en gefocust: liever een beperkte set tabellen die één domein afdekt dan een brede space voor de hele organisatie. Begin met de belangrijkste tien à vijftien voorbeeldvragen die gebruikers het vaakst stellen en breid uit op basis van wat er in de praktijk misgaat. Meer tabellen vergroten de kans dat Genie de verkeerde kiest.

Wie moet er betrokken zijn bij het beheer van een Genie space?

Je hebt minimaal twee rollen nodig: een businesseigenaar die bepaalt wat een KPI moet betekenen en een data- of BI-specialist die weet hoe die definitie in de data zit. Spreek af wie de space onderhoudt en wie wijzigingen goedkeurt. Wijzigt een definitie of tabelstructuur, dan moet de Genie space direct meebewegen.

Hoe voorkom ik dat gebruikers via Genie data zien die ze niet mogen zien?

Genie werkt met de rechten uit Unity Catalog, dus een gebruiker ziet alleen de data waar die persoon toegang toe heeft. Controleer daarom vooraf of rechten per team of rol kloppen en test de space met een account met beperkte rechten. Gebruik waar nodig rij- of kolomfilters en maskering voor gevoelige gegevens zoals persoonsgegevens.

Hoe houd ik de kwaliteit van antwoorden op peil nadat de space live is?

Bouw een vaste set testvragen op waarvan je het juiste antwoord kent en draai die regelmatig, zeker na wijzigingen in data of definities. Laat gebruikers antwoorden beoordelen en verzamel vragen die fout gaan of vaak terugkomen. Gebruik die input om instructies, beschrijvingen en voorbeeldvragen stap voor stap te verbeteren.

Kan ik Genie gebruiken naast mijn bestaande Power BI-dashboards?

Ja, de twee vullen elkaar aan. Laat Power BI of een Databricks-dashboard de vaste KPI-sets tonen die iedereen op dezelfde manier moet zien, en gebruik Genie voor ad-hocvragen en vervolgvragen die het dashboard niet beantwoordt. Zorg dat beide dezelfde KPI-definities gebruiken, anders krijg je alsnog verschillende cijfers.

Gerelateerde artikelen

Terug naar de kennisbank
VAN KENNIS NAAR RESULTAAT

Haal meer waarde uit uw data

Bespreek uw informatievraagstuk met DataGrow en ontdek welke vervolgstap past bij uw organisatie.

Neem contact op